Vào lúc 7h30 tối ngày 27‑4, tôi nhận được tin nhắn từ một người bảo vệ ở Kenya báo tin Tolstoy đã qua đời. Ngay lập tức trái tim tôi thắt lại, nước mắt rơi ướt má. Tolstoy là một trong số ít những con voi vú lớn còn sót lại trên hành tinh, với ngà dài chạm đất. Trong suốt thời gian phong tỏa do đại dịch, và khi đang thực hiện bộ phim Kimana Tuskers, tôi đã dành nhiều giờ bên Tolstoy hơn là với hầu hết con người. Anh là một “gã khổng lồ hiền lành”, một kỳ quan sống động của tự nhiên; mỗi khi ở bên cạnh, tôi cảm nhận được một sự tôn kính sâu sắc.
Saving the Wild Beekeeping Project – bảo vệ đất hoang và cả con người
Nhờ sự hợp tác giữa Comvita, Big Life và các đối tác địa phương, chúng tôi đã khởi xướng Saving the Wild Beekeeping Project. Dự án không chỉ bảo vệ Tolstoy, mà còn bảo tồn mọi loài hoang dã và cải thiện sinh kế cho cộng đồng. Đây là minh chứng cho nguyên tắc kaitiakitanga của Comvita – vai trò người bảo hộ thiên nhiên. Trưởng nhóm người nuôi ong của Comvita, Carlos Zevallos, đã làm việc chặt chẽ với những người nuôi ong tại Kimana, cung cấp kiến thức và kinh nghiệm hàng chục năm.
Khởi đầu 2021: 200 tổ ong trên hành lang sinh thái Kimana
Hành lang Kimana (Kimana Wildlife Corridor) là “đại lộ sinh thái” nối công viên quốc gia Amboseli với dãy núi Chyulu và khu bảo tồn Tsavo. Những người chăn nuôi Maasai được khuyến khích không bán đất cho các dự án nông nghiệp, nhờ thu nhập từ bán mật ong sẽ được chuyển vào quỹ học bổng cho con gái họ. Một người được đào tạo có thể hỗ trợ tới 20 người phụ thuộc – thực sự là cách đảo ngược câu ngạn ngữ “có cả làng mới nuôi được một đứa trẻ”.
Bạn có biết? Một meta‑analysis năm 2023 dựa trên 78 nghiên cứu cho thấy nuôi ong cộng đồng có thể tăng thu nhập hộ gia đình trung bình 34 % và đồng thời nâng cao dịch vụ thụ phấn, giúp năng suất cây trồng địa phương tăng 12 %.
Tolstoy – một loài đang biến mất trong phong cảnh đang biến mất
Tolstoy đã chịu thương tích do một mũi giáo đâm vào chi trước phải. Sáu tuần trước, anh đã bị lạc vào khu nông trại mới mở – một tình huống hiếm gặp vì hầu hết người dân địa phương đều nhanh chóng cảnh báo để xua đuổi voi khỏi những cây cà chua mọng nước. Khi các bảo vệ của Big Life không gặp Tolstoy trong một thời gian, họ đã đi tìm và phát hiện anh đang nghỉ ngơi dưới một cây, bị thương.
Ngày 27‑4, các bảo vệ Big Life tại Khu Bảo Tồn Kimana tìm thấy Tolstoy đang nằm sấp. Khi các bác sĩ thú y đến, họ đã cố gắng kéo anh lên bằng xe và dây thừng, nhưng sức lực của Tolstoy đã cạn kiệt và anh mất trong vòng tay của những người đã luôn chăm sóc anh.
Tolstoy đã sống hơn nửa thế kỷ, vượt qua hai cuộc chiến săn trộm, nhưng cuối cùng lại hy sinh vì những cánh đồng nông nghiệp mở rộng nhanh chóng.
Pro‑Tip (Land Ethic Insight): Aldo Leopold nhấn mạnh: “Con người chỉ có thể bảo tồn khi tự coi mình là công dân của một cộng đồng mà đất, nước, thực vật và động vật là những thành viên đồng hành.” Áp dụng quan niệm này, Saving the Wild Beekeeping Project không chỉ là một doanh nghiệp, mà là một sự quản lý chung bảo vệ cả con người và động vật.
Mật Ong “Saving the Wild” Đầu Tiên
Cách chúng tôi bảo vệ vụ thu hoạch đầu tiên
Thu hoạch đầu tiên vào tháng 2 năm 2021 chỉ mang lại một lượng nhỏ mật ong – thời tiết khô hạn và một con chồn rừng cứng đầu đã phá hủy 14 tổ ong, ăn hết mật. Khi phát hiện lỗ hầm, chúng tôi lấp đầy bằng đá nặng và bố trí đèn pha suốt đêm để ngăn chồn quay lại; các đội bảo vệ cũng tuần tra suốt đêm.
Đội nuôi ong nhanh chóng xây dựng nền móng đá bê tông dày 60 cm + lưới thép quanh tất cả các api. Khi chồn tấn công lần thứ hai, bốn tổ nữa bị mất, nhưng chúng tôi kịp thời thu hồi các đàn ong đã di chuyển vào cây lân cận.
Bạn có biết? Mật ong thu hoạch từ savanna có thảm cây bàng (acacia) giàu nectar fructose, giúp cung cấp năng lượng nhanh cho con người (tăng glycogen) và cho các loài thụ phấn trong thời kỳ hạn hán.
Ngày 20 May là Ngày Ong Thế Giới. Mật ong Acacia “Saving the Wild” hiện đang được cung cấp cho các khu nghỉ dưỡng du lịch ở Kenya và sẽ sớm xuất hiện trên các siêu thị và kênh bán hàng trực tuyến. Hình ảnh voi Tolstoy – biểu tượng cuối cùng của loài voi vú lớn – hiện hiện trên bao bì, nhắc nhở chúng ta về sức mạnh của mô hình sinh kế thấp tác động, dựa vào tự nhiên.
“Bụi đất thành bụi, nước thành nước, những con đường voi cổ xưa đã nuôi dưỡng khát vọng sống qua bao thế hệ. Đó là di sản được truyền từ con bò đực già tới những con bò trẻ, một tình đồng bào.” – Kimana Tuskers
Hãy cùng chúng tôi chào đón vụ thu hoạch bảo vệ cả ong và voi trong hành lang Kimana.
Xem thêm:
